تحقیق ابراء در حقوق ایران و انگلیس

تحقیق ابراء در حقوق ایران و انگلیس
ابراء در زمره ایقاعات است نه عقود, اختیار قانونی, تحقیق ابراء در حقوق ایران و انگلیس

رفتن به سایت اصلی

تحقیق ابراء در حقوق ایران و انگلیس
مشخصات فایل
عنوان: تحقیق ابراء در حقوق ایران و انگلیس
قالب بندی: ورد
تعداد صفحات: 32
قسمتی از متون
ابراء در حقوق ایران و انگلیس
چكیده
اصطلاح فقهی و حقوقی ابراء، به مفهوم گذشت اختیاری داین از دین خود، و نیز بررسی ماهیت و اوصاف آن، از دیر باز مورد توجه فقیهان اسلامی بوده و حقوق‏دانان هم بر ابعاد بحث، غنا و تنوع آن افزوده‏اند.
مقاله حاضر نیز این مهم را بررسی و با مراجعه به متون فقهی معتبر عامه و خاصه و نقل و نقد آراء و نظرات حقوق‏دانان ، به ویژه از طریق مطالعه تطبیقی در حقوق سایر كشورها، به صورت مستدل، پیرامون شرایط، طرق اثبات و آثار این عمل حقوقی به بحث پرداخته است.
مقدمه: طرح موضوع و تقسیم مطالب
ابراءِ كه مصدر و از باب اِفعال است، در لغت عرب، از ریشه بُروء، بَراء و برائت گرفته شده و به معنی خلاص كردن و رهانیدن از عیب و دین به كار رفته است.(1)در اصطلاح حقوقی، مطابق با ماده 289 ق. م: «ابراء عبارت از این است كه داین از حق خود، به اختیار، صرف نظر نماید».
بر این تعریف – كه به احتمال زیاد از قانون مدنی فرانسه اقتباس شده(2) ـ ایراداتی چند وارد شده است؛ از جمله اینكه، در آن، به اثر ابراء،یعنی «سقوط دین به اراده طلبكار،» قطع نظر از سبب آن، توجه شده است. بنا بر این، جای آن است كه گفته شود: ابراء ممكن است به شكل ایقاع باشد یا عقد؛ معوّض باشد یا رایگان و ضمن عقد صلح، وصیت و تبدیل تعهد واقع شود یا به طور مستقل؛ در حالی كه، اگر تعریف، به ماهیت و اوصاف عمل حقوقی می‏پرداخت و به اثر ابراء قناعت نمی‏كرد، چنین اختلافی واقع نمی‏شد.وانگهی، آوردن واژه «اختیار» در تعریف ابراء، این احتمال را به وجود می‏آورد كه وجود رضا، در زمان انشاءِ ابراءِ، از اركان وقوع ابراء است و پیروی از این نظر، نظم در اجرای قواعد را بر هم می‏زند.(3)
ایراد نخست وارد نیست؛ چون، از سیاق عبارتی كه در ماده 289 ق. م به كار رفته است، می‏توان استفاده كرد كه ابراء از دیدگاه قانونگذار مدنی، عمل حقوقی یك طرفه است و مطابق با آن، این داین است كه با اراده خود ابراء را محقق می‏سازد و این خود می‏تواند بر تبرعی بودن آن نیز دلالت داشته باشد؛ زیرا، اگر ابراء در مقابل دریافت عوض انجام گیرد، سقوط دین با اراده دو نفر (داین و مدیون) صورت می‏گیرد، نه اراده داین به تنهایی.مضافاً این كه، از عبارت «صرف نظر نماید» كه در این تعریف به كار رفته است، می‏توان استنباط نمود كه ابراء، اسقاط دین به طور مطلق و بدون انتظار دریافت مالی از مدیون و ایجاد تعهد و التزامی برای اوست؛ هر چند كه، چنین تعهدی، فرعی و به صورت شرط باشد.(4)
ایراد دوم نیز نمی‏تواند مورد تأیید قرار بگیرد؛ زیرا، آوردن شرط «اختیار» در تعریف ابراء، كه خود امری نامعهود از قانونگذار است، بیانگر این معنی است كه، رضای ابراء كننده، در هنگام انشای ابراء، از اركان این عمل حقوقی است و ابراء، بدون اختیار نمی‏تواند مؤثر واقع شود.
قانون مدنی ایران، در بند 3 از ماده 264، ابراء را به عنوان یكی از اسباب سقوط تعهدات ذكر كرده و ضمن مواد 289 تا 291 به بحث درباره آن پرداخته است.
نگارنده در این مقاله، مطالب مربوط به ابراء را در چهار قسمت: ماهیت ابراء، شرایط ابراء، وسایل اثبات ابراء و آثار ابراء، مورد بررسی قرار داده است.
ماهیت ابراء 1. ابراء در زمره ایقاعات است نه عقود
در فقه امامیه، مشهور و در فقه عامه، حنفی‏ها، حنبلی‏ها و شافعی‏ها ابراء را ایقاع می‏دانند. مطابق با این نظر، درستی ابراء، متوقف بر قبول مدیون نبوده بلكه رد او نیز به نفوذ و اعتبار آن لطمه‏ای وارد نمی‏سازد.(5)در مقابل، بعضی از فقیهان امامیه از جمله شیخ طوسی،(6) ابن زهره و ابن ادریس،(7) ابراء را عقد دانسته و قبول مدیون را در تحقق آن ضروری می‏شمارند.
در حالی كه، در فقه عامه، فقیهان مالكی و زیدی به لحاظ غلبه معنی تملیك بر اسقاط در ابراء، قبول مدیون را در تحقق آن، لازم می‏دانند؛(8) در فقه امامیه اساس استدلال بر این است كه ابراء دین در واقع منّتی است بر مدیون كه نمی‏توان وی را بر قبول آن اجبار كرد.(9) در پاسخ از این استدلال چنین گفته شده است كه، اسقاط حق و صرف نظر نمودن از آن كه با اراده صاحب حق و بدون تقاضا و درخواست مدیون صورت می‏گیرد، منّتی بر وی محسوب نمی‏شود تا تحمل آن برای او دشوار باشد.(10)
در حقوق ایران، مستفاد از ماده (289 ق.م)، این است كه قانونگذار در تعیین ماهیت حقوقی ابراء، به مشهور پیوسته و آن را از ایقاعات به حساب آورده‏است؛ نه عقود و قراردادها.
در حقوق انگلیس، قاعده كلی این است كه طرفین قرار داد، همان گونه كه می‏توانند از طریق توافق (agreement)برای خود تعهداتی به وجود آورند، خواهند توانست از طریق توافق، یكدیگر را از تعهداتشان مبرّا (release)سازند.به طور مثال: هر گاه (A) به عنوان خریدار قادر نباشد، بابت كالاهایی كه به او تسلیم شده است، ثمن معامله را به فروشنده (B) بپردازد؛ ممكن است (B) به موجب توافقی كه با (A) منعقد می‏كند، ذمه او را نسبت به تعهدی كه دارد ابراء نماید.(11)
مطابق با ماده 115 قانون تعهدات سویس نیز ابراء، قراردادی است كه برای ابطال یا تقلیل یك طلب واقع می‏شود. (B.remise conventionnelle).(12)
در قانون مدنی فرانسه نیز ابراء، از عقود (convention) شناخته شده است. در قانون مدنی آلمان نیز ابراء، در شمار قراردادها محسوب می‏شود.
در قانونی مدنی سابق مصر نیز ابراء، عبارت بود از توافقی بین داین و مدیون در مورد سقوط بلاعوض دین؛ ولی، در قانون مدنی جدید این كشور، ابراء به صرف اراده داین محقق می‏شود و نه با توافق وی با مدیون.(13)
2. تفاوت ابراء با هبه طلب به مدیون
بنا به عقیده برخی از فقیهان اسلامی، هبه طلب به مدیون، اگر چه به لفظ هبه انجام بگیرد ایقاع و در حكم ابراء محسوب می‏شود(14) گروهی دیگر با وجود این كه هبه طلب را مانند ابراء وسیله‏ای برای سقوط تعهد می‏دانند ؛ ولی، بر خلاف ابراء، برای آن ماهیتی قرار دادی قایل هستند.(15) در حقوق داخلی نیز استادان در این باره اختلاف نظر دارند. بعضی(16) معتقدند كه هبه دین به مدیون همان ابراء است و بر این اساس ماده 806 ق.م را خالی از اشكالی ندانسته و برآنند كه می‏بایست در اصلاحات بعدی حذف گردد؛ در مقابل، عده‏ای(17) آن را عقد به حساب آورده‏اند.
به نظر می‏رسد كه هبه طلب، ماهیتی متفاوت از ابراء دارد؛ زیرا، ابراء همان طور كه برخی از فقیهان نیز گفته‏اند، در واقع اسقاط طلب است؛ در حالی كه هبه طلب، تملیك آن به مدیون می‏باشد. بنابر این، در تحقق آن، قبول مدیون ضروری است.
عدم امكان رجوع واهب از آنچه بخشیده است را نمی‏توان دلیل بر آن دانست كه هبه طلب، ابرایی است كه با لفظ هبه بیان شده است.؛ زیرا، رجوع واهب در موردی است كه مال موهوب باقی باشد و تردیدی نیست كه با هبه طلب و تملیك آن به مدیون، دین از جهت مالكیت مافی الذمه از بین رفته (ماده 300 ق. م) و سقوط دین از ذمه مدیون به منزله تلف مال موهوب خواهد بود. برای این است كه برابر ماده 806 ق. م: «هرگاه داین، طلب خود را به مدیون ببخشد حق رجوع ندارد».
3. در ابراء نمی‏توان شرط خیار كرد
خیار شرط به این معنی است كه ابراء كننده به هنگام انشای ابراء، حق فسخ را برای خود یا شخص ثالث در نظر بگیرد.بیشتر فقیهان امامیه، خیار شرط را در مطلق ایقاعات منتفی می‏دانند.(18) شیخ طوسی(19) بر آن است كه خیار شرط در طلاق جریان ندارد. محقق حلی(20) نیز خیار شرط را در طلاق و ابراء نفی كرده است.
محقق نایینی،(21) بحث درباره خیار شرط را در مورد همه ایقاعات تعمیم داده و معتقد است كه در هر ایقاعی، منشأ با انشای موقع و بدون این كه نیازی به قبول آن باشد موجود می‏شود. بنابر این، هرگاه شرطی بعد از آن بیاید اگر تحقق منشأ، موقوف بر آن نباشد، شرط مزبور به دلیل مجانی و بلاعوض بودن و نیز ناپیوستگی به دو اراده در زمره شروط ابتدایی قرار خواهد گرفت و اگر تحقق منشأ، معلق بر آن باشد چنین تعلیقی باطل است.
قطع نظر از این كه به نظر می‏رسد در كلام محقق نایینی نوعی خلط بین ابراء مشروط و معلق صورت گرفته است؛ استدلال نامبرده مبتنی بر لازم‏الوفاء نبودن شروط ابتدایی و پذیرش نظریه‏ای است كه تعلیق را در مطلق انشائیات موجب بطلان عمل حقوقی می‏داند.
به نظر ما اگر ابراء را پیش از قبول مشروط علیه (مدیون) محقق بدانیم در این صورت شرط بعدی در حقیقت تعهد جداگانه‏ای است كه نمی‏تواند عنوان شرط ضمن ابراء را داشته باشد و اگر ابراء را موكول به قبول مدیون بدانیم اشكال ابراء مشروط نه به جهت تعلیقی بودن آن بلكه به جهت این است كه در این صورت ابراء یك ماهیت عقدی پیدا می‏كند و دیگر ایقاع نیست امری كه با حقیقت ابراء سازگاری ندارد.(22)
در مورد عدم ثبوت خیار شرط در ایقاعات و از جمله ابراء، دلایلی دیگر نیز اقامه شده است كه در اینجا، به دو مورد از آنها، اشاره می‏كنیم:
اول: لزوم در ایقاعات همانند جواز در عقود جایز، یك حكم مشروع؛ ولی، فسخ ایقاع یك امر نامشروع است.در توضیح مطلب فوق گفته شده است كه جریان خیارات در عقود، به دلیل این است كه لزوم در آنها حق است نه حكم و بر این اساس است كه متعاقدین می‏توانند عقد را از طریق اقاله منحل نمایند در حالی كه در ایقاعات اقاله راه ندارد و از این امر كشف می‏شود كه فسخ در ایقاعات نیز نمی‏تواند جریان پیدا كند.(23)
و . . . .

  • تحقیق در مورد سن مسؤولیت كیفری در حقوق اسلام 19ص

    تحقیق در مورد سن مسؤولیت كیفری در حقوق اسلام 19ص 19ص, اسلام, تحقیق, تحقیق در مورد سن مسؤولیت كیفری در حقوق اسلام 19ص, حقوق, دانلود تحقیق در مورد سن مسؤولیت كیفری در حقوق اسلام 19ص, در, سن, سن مسؤولیت كیفری…

  • تحقیق در مورد بر يكي از عناصر خاك 8 ص

    تحقیق در مورد بر يكي از عناصر خاك 8 ص 8, از, بر, بر يكي از عناصر خاك 8 ص, تحقیق, تحقیق در مورد بر يكي از عناصر خاك 8 ص, خاك, دانلود تحقیق در مورد بر يكي از عناصر…

  • تحقیق در مورد كنترل داخلي در سيستم هاي كامپيوتري

    تحقیق در مورد كنترل داخلي در سيستم هاي كامپيوتري تحقیق, تحقیق در مورد كنترل داخلي در سيستم هاي كامپيوتري, داخلي, دانلود تحقیق در مورد كنترل داخلي در سيستم هاي كامپيوتري, در, سيستم, كامپيوتري, كنترل, كنترل داخلي در سيستم هاي كامپيوتري,…

  • پیشینه تحقیق و مبانی نظری الگو تدریس

    پیشینه تحقیق و مبانی نظری الگو تدریس الگو, پیشینه, پیشینه تحقیق و مبانی نظری الگو تدریس, تحقیق, تدریس, دانلود پیشینه تحقیق و مبانی نظری الگو تدریس, مبانی, نظری, و رفتن به سایت اصلی پیشینه تحقیق و مبانی نظری الگو تدریس…

  • پاورپوینت در مورد عصب هشتم شنوایی تعادلی

    پاورپوینت در مورد عصب هشتم شنوایی تعادلی پاورپوینت, پاورپوینت در مورد عصب هشتم شنوایی تعادلی, تعادلی, دانلود پاورپوینت در مورد عصب هشتم شنوایی تعادلی, شنوایی, عصب, عصب هشتم شنوایی تعادلی, مورد, هشتم رفتن به سایت اصلی پاورپوینت در مورد عصب…

  • تحقیق در مورد سوال تحليل سازه 17 ص

    تحقیق در مورد سوال تحليل سازه 17 ص 17, تحقیق, تحقیق در مورد سوال تحليل سازه 17 ص, تحليل, دانلود تحقیق در مورد سوال تحليل سازه 17 ص, سازه, سوال, سوال تحليل سازه 17 ص, ص, مورد رفتن به سایت…

  • تحقیق در مورد تربیت 6 ص

    تحقیق در مورد تربیت 6 ص 6, تحقیق, تحقیق در مورد تربیت 6 ص, تربیت, تربیت 6 ص, دانلود تحقیق در مورد تربیت 6 ص, ص, مورد رفتن به سایت اصلی تحقیق در مورد تربیت 6 ص لینک دانلود و…

  • تحقیق در مورد نمودارهاي آماري در مطالعات بهداشتي

    تحقیق در مورد نمودارهاي آماري در مطالعات بهداشتي آماري, بهداشتي, تحقیق, تحقیق در مورد نمودارهاي آماري در مطالعات بهداشتي, دانلود تحقیق در مورد نمودارهاي آماري در مطالعات بهداشتي, در, مطالعات, مورد, نمودارهاي, نمودارهاي آماري در مطالعات بهداشتي رفتن به سایت…

  • تحقیق در مورد انواع ازدواج

    تحقیق در مورد انواع ازدواج ازدواج, انواع, انواع ازدواج, تحقیق, تحقیق در مورد انواع ازدواج, دانلود تحقیق در مورد انواع ازدواج, مورد رفتن به سایت اصلی تحقیق در مورد انواع ازدواج لینک دانلود و خرید پایین توضیحاتدسته بندی : ووردنوع فایل…

  • پاورپوینت در مورد عنوان درس نظريه هاي جامعه شناسي(2

    پاورپوینت در مورد عنوان درس نظريه هاي جامعه شناسي(2 پاورپوینت, پاورپوینت در مورد عنوان درس نظريه هاي جامعه شناسي(2, جامعه, دانلود پاورپوینت در مورد عنوان درس نظريه هاي جامعه شناسي(2, درس, شناسي(2, عنوان, عنوان درس نظريه هاي جامعه شناسي(2, مورد,…